એન્ટાર્કટિકા ઉપરના વાતાવરણમાં ઓઝોન સ્તરનું ક્ષયન કેવી રીતે થાય છે? પ્રક્રિયાઓ સાથે સમજાવો.

(N/A) $1980$ ના દાયકામાં એન્ટાર્કટિકામાં કામ કરતા વાતાવરણીય વૈજ્ઞાનિકોએ ઓઝોન સ્તરના ક્ષયન વિશે અહેવાલ આપ્યો,જેને સામાન્ય રીતે ઓઝોન હોલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ઉનાળાની ઋતુમાં,નાઇટ્રોજન ડાયોક્સાઇડ અને મિથેન ક્લોરિન મોનોક્સાઇડ અને ક્લોરિન પરમાણુઓ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ક્લોરિન સિંક બનાવે છે,જે ઓઝોન ક્ષયનને અટકાવે છે.
શિયાળામાં,એન્ટાર્કટિકા ઉપર પોલર સ્ટ્રેટોસ્ફેરિક ક્લાઉડ્સ નામના ખાસ પ્રકારના વાદળો રચાય છે.
આ વાદળો સપાટી પૂરી પાડે છે જેના પર ક્લોરિન નાઈટ્રેટ $(ClONO_2)$ હાઇડ્રોલિસિસ પામીને હાઇપોક્લોરસ એસિડ $(HOCl)$ બનાવે છે. તે હાઇડ્રોજન ક્લોરાઇડ $(HCl)$ સાથે પણ પ્રક્રિયા કરીને આણ્વીય ક્લોરિન $(Cl_2)$ ઉત્પન્ન કરે છે.
$ClO_{(g)} + NO_{2_{(g)}} \rightarrow ClONO_{2_{(g)}} \quad \dots (IV)$
$\dot{C}l_{(g)} + CH_{4_{(g)}} \rightarrow \dot{C}H_{3_{(g)}} + HCl_{(g)} \quad \dots (V)$
$ClONO_{2_{(g)}} + H_2O_{(g)} \rightarrow HOCl_{(g)} + HNO_{3_{(g)}} \quad \dots (VI)$
$ClONO_{2_{(g)}} + HCl_{(g)} \rightarrow Cl_{2_{(g)}} + HNO_{3_{(g)}} \quad \dots (VII)$
વસંતઋતુમાં,સૂર્યપ્રકાશ એન્ટાર્કટિકામાં પાછો ફરે છે. સૂર્યની ગરમી વાદળોને તોડી નાખે છે અને $HOCl$ અને $Cl_2$ સૂર્યપ્રકાશ દ્વારા ફોટોલિસિસ પામે છે,જે પ્રક્રિયાઓ $(VIII)$ અને $(IX)$ માં દર્શાવેલ છે:
$HOCl_{(g)} \xrightarrow{hv} \dot{O}H_{(g)} + \dot{C}l_{(g)} \quad \dots (VIII)$
$Cl_{2_{(g)}} \xrightarrow{hv} 2\dot{C}l_{(g)} \quad \dots (IX)$
આમ,ક્લોરિન રેડિકલ ઉત્પન્ન થાય છે,જે ઓઝોન ક્ષયન માટેની સાંકળ પ્રક્રિયા શરૂ કરે છે.